Η αποφυγή ζωικών τροφίμων, είτε στο πλαίσιο θρησκευτικής νηστείας είτε ως επιλογή διατροφικού προτύπου, μπορεί να συνοδεύεται από αυξημένη κατανάλωση φυτικών ινών και αντιοξειδωτικών, γεγονός που συνδέεται με σημαντικά οφέλη για την υγεία. Παράλληλα, όμως, απαιτείται προσοχή ως προς την επάρκεια ορισμένων θρεπτικών συστατικών που προέρχονται κυρίως από ζωικά τρόφιμα. Ένα από τα συστατικά στα οποία χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή είναι η βιταμίνη Β12.
Ρόλος Βιταμίνης Β12
Η βιταμίνη Β12 ή αλλιώς κοβαλαμίνη είναι απαραίτητη για πολλές βασικές λειτουργίες του οργανισμού, καθώς συμμετέχει στον φυσιολογικό σχηματισμό των ερυθρών αιμοσφαιρίων, στη σύνθεση του DNA και στη διατήρηση της φυσιολογικής λειτουργίας του νευρικού συστήματος. Η επαρκής πρόσληψή της είναι σημαντική, καθώς η έλλειψή της μπορεί να επηρεάσει σταδιακά τη λειτουργία του οργανισμού μας.
Πηγές Βιταμίνης Β12
Η βιταμίνη Β12 βρίσκεται φυσικά κυρίως σε τρόφιμα ζωικής προέλευσης, όπως το κρέας, τα ψάρια και τα θαλασσινά, τα αυγά, το συκώτι, καθώς και το γάλα και τα γαλακτοκομικά προϊόντα. Αντίθετα, τα περισσότερα φυτικά τρόφιμα δεν περιέχουν από μόνα τους βιταμίνη Β12. Μπορεί να τη βρούμε σε φυτικά προϊόντα μόνο όταν έχουν εμπλουτιστεί ή όταν έχουν υποστεί ζύμωση, ενώ ορισμένα τρόφιμα με μαγιά μπορεί να περιέχουν μικρές ποσότητες. Για τον λόγο αυτό, κατά τη διάρκεια της νηστείας ή σε διατροφές που αποκλείουν τα ζωικά τρόφιμα, η κάλυψη των αναγκών σε βιταμίνη Β12 μπορεί να γίνει πιο απαιτητική. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η πρόσληψη βασίζεται είτε σε εμπλουτισμένα τρόφιμα, όπως ορισμένα ροφήματα φυτικής προέλευσης και δημητριακά πρωινού, στα οποία η βιταμίνη Β12 έχει προστεθεί κατά τη διαδικασία παραγωγής, είτε, όταν απαιτείται, σε συμπληρώματα διατροφής.
Νηστεία και ανεπαρκής πρόσληψη Βιταμίνης Β12
Η πιθανή ανεπαρκής πρόσληψη βιταμίνης Β12 κατά τη νηστεία δεν επηρεάζει όλους με τον ίδιο τρόπο. Η επίδρασή της εξαρτάται από τα αρχικά αποθέματα του οργανισμού, τη διάρκεια και τη συχνότητα της νηστείας, αλλά και από ατομικούς παράγοντες, όπως η ηλικία και το φύλο. Όταν η ανεπαρκής πρόσληψη βιταμίνης Β12, διαρκεί για μεγάλο χρονικό διάστημα, μπορεί να οδηγήσει σταδιακά σε αναιμία, διαταραχές του νευρικού συστήματος και κόπωση.
Μελέτες σε άτομα που ακολουθούν νηστεία έχουν δείξει ότι στο τέλος της οι τιμές της βιταμίνης Β12 μπορεί να είναι χαμηλότερες σε σχέση με πριν την έναρξή της. Παράλληλα, φαίνεται ότι όσοι ξεκινούν τη νηστεία με επαρκή επίπεδα τείνουν να τα διατηρούν σε καλύτερο βαθμό και μετά την ολοκλήρωσή της. Για τον λόγο αυτό, είναι σημαντικό να διασφαλίζεται επαρκής πρόσληψη βιταμίνης Β12 τόσο πριν όσο και κατά τη διάρκεια της νηστείας, ιδιαίτερα για άτομα που έχουν ήδη χαμηλά ή οριακά επίπεδα πριν από την έναρξη της.
Κατά τη διάρκεια της νηστείας, η κάλυψη των αναγκών σε βιταμίνη Β12 αποκλειστικά μέσω της διατροφής μπορεί να αποτελεί πρόκληση. Αν επιλέγετε να νηστέψετε, είναι σημαντικό να φροντίζετε για τη σωστή ενημέρωση και τον κατάλληλο διατροφικό σχεδιασμό, ώστε να διατηρείτε επαρκή πρόσληψη των απαραίτητων θρεπτικών συστατικών. Απευθυνθείτε στον γιατρό ή τον φαρμακοποιό σας, ώστε να σας καθοδηγήσει σχετικά με το πώς να διατηρήσετε επαρκή επίπεδα βιταμίνης Β12 με βάση τις δικές σας ανάγκες.
Βιβλιογραφία
- EFSA NDA Panel (EFSA Panel on Dietetic Products, Nutrition and Allergies), 2015. Scientific Opinionon Dietary Reference Values for cobalamin (vitamin B12). EFSA Journal 2015;13(7):4150, 64 pp.doi:10.2903/j.efsa.2015.4150
- Papazoglou AS, Moysidis DV, Tsagkaris C, Vouloagkas I, Karagiannidis E, Kartas A, Vlachopoulos N, Konstantinou G, Sofidis G, Stalikas N, Panteris E, Deda O, Otountzidis N, Karvounis H, Gika H, Theodoridis G, Sianos G. Impact of religious fasting on metabolic and hematological profile in both dyslipidemic and non-dyslipidemic fasters. Eur J Clin Nutr. 2022 Jun;76(6):891-898. doi: 10.1038/s41430-021-01053-7. Epub 2021 Dec 1. PMID: 34853413.
